6 Αποκρύψεις- Φωτομετρία

Μεθοδολογία παρατήρησης αποκρύψεων αστέρων και στοιχεία φωτομετρίας (Τσάμης Βαγγέλης – Χρήστου Απόστολος – Μεταλληνός Βασίλης)

Βαγγέλης Τσάμης1,2, Βασίλης Μεταλληνός3, Απόστολος Χρήστου4

1. ΙΟTA-ES, International Occultation Timing Association, European Section, http://www.iota-es.de
2. Αστρονομική Ένωση Σπάρτης – Διόσκουροι, http://www.spartastronomy.gr/index.php/el/sections/photometry, e-mail: vtsamis @ aegean.gr
3. Αστονομική Εταιρία Κέρκυρας, http://www.astroart.gr/astrocorfu.aspx
4. Armagh Observatory, Northern Ireland, UK., http://www.arm.ac.uk/~aac/

 

ΔΟΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ

Το εργαστήριο περιλαμβάνει:

  1. Παρουσίαση Power Point – Οι αποκρύψεις αστέρων: τι είναι, πώς γίνονται οι παρατηρήσεις και ποια η σημασία τους. Η συνεργασία ερασιτεχνών αστρονόμων και αστρονομικής κοινότητας: Πού υποβάλλονται τα αποτελέσματα των παρατηρήσεων, ποιοι τα επεξεργάζονται, πού και πώς δημοσιεύονται.
  2. Συζήτηση για τις διάφορες μεθόδους παρατήρησης και καταγραφής αποκρύψεων: (i) οπτική, (ii) CCD, (iii) video/GPS.
  3. Παρουσίαση Power Point – Χρήση της CCD κάμερας που διαθέτει ο ερασιτέχνης αστρονόμος για απλές εφαρμογές διαφορικής φωτομετρίας. Βασικές έννοιες: αστέρας στόχος, αστέρες συγκρίσεως και ελέγχου, βέλτιστος χρόνος έκθεσης, χρήση φίλτρων. Λήψη darks και flats. Επεξεργασία φωτομετρικών σημείων με χρήση λογισμικών όπως το MaximDL και το AIP4WIN και παραγωγή καμπύλης φωτός. Μεθοδολογία λήψεων CCD για καταγραφή αποκρύψεων αστέρων.
  4. Πρακτική εξάσκηση (βραδιά παρατήρησης): Εύρεση με τηλεσκόπιο του διπλού αστέρα ΗΙP 110438A&B στον Κηφέα, εν όψει της αναμενόμενης απόκρυψής του από τον ταχέως κινούμενο αστεροειδή ΝΕΟ (1036) Ganymed στις 2 Αυγούστου 2011, στο πλαίσιο της εκστρατείας παρατήρησης (call for observations) της ΙΟΤΑ-ES.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Απόκρυψη αστέρος (stellar occultation) είναι το φαινόμενο κατά το οποίο ένα ουράνιο σώμα (συνήθως αστεροειδής, TNO, πλανήτης, δορυφόρος ή η Σελήνη) διέρχεται προσωρινά μπροστά από κάποιον αστέρα, με αποτέλεσμα να εμποδίζεται, μερικώς ή ολικώς, το φως του αστέρα να φθάσει στον παρατηρητή, όσο διαρκεί η επιπρόσθηση αυτή.

Το φαινόμενο της απόκρυψης αντιστοιχεί σε μια σχεδόν απόλυτη γεωμετρική ευθυγράμμιση των τριών σωμάτων:  αποκρυπτόμενος αστέρας, αποκρύπτον σώμα και οπτικό όργανο του παρατηρητή. Υπό την έννοια αυτή, η παρατήρηση μιας απόκρυψης αστέρος με τον κατάλληλο εξοπλισμό και μεθοδολογία, ιδιαίτερα η καταγραφή σε CCD ή σε βίντεο με παράλληλη χρήση αισθητήρα GPS, προσφέρει τη δυνατότητα εξαγωγής δεδομένων χρήσιμων στην αστρονομική κοινότητα, όπως η εκτίμηση της ακριβούς θέσης, του σχήματος και των διαστάσεων του αποκρύπτοντος σώματος, η ανακάλυψη τυχόν δορυφόρων του, ενδείξεις για τυχόν ύπαρξη συνοδού αστέρα, κλπ.

Ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου ένα φαινόμενο απόκρυψης καταγράφεται θετικά από ομάδα παρατηρητών, κατανεμημένων εγκάρσια στο μονοπάτι σκιάς, οι διαφορετικοί χρόνοι διάρκειας σε σχέση με τη θέση κάθε παρατηρητή ως προς το μονοπάτι ανάγονται σε διαφορετικά μήκη χορδών στο προφίλ του αποκρύπτοντος σώματος, με αποτέλεσμα τη δημιουργία μοντέλου για το σχήμα και τις διαστάσεις του

Οι ερασιτέχνες αστρονόμοι μπορούν να διεξάγουν χρήσιμες παρατηρήσεις, ακόμα και με νευτώνεια dobsonian τηλεσκόπια και χρήση απλού χρονομέτρου για την καταγραφή της διάρκειας μιας απόκρυψης. Για τον οπτικό παρατηρητή, το φαινόμενο της απόκρυψης είναι ιδιαίτερα συναρπαστικό, καθώς είναι ένα αστρονομικό φαινόμενο που εξελίσσεται πολύ γρήγορα, σε πραγματικό χρόνο. Συμβαίνει ξαφνικά, αναπάντεχα και αιφνιδιαστικά, παρ’ όλη την τεχνική και ψυχολογική προετοιμασία, και έτσι απαιτείται πολύ καλή οργάνωση, τεταμένη προσοχή και γρήγορα αντανακλαστικά για να το απολαύσουμε, να το παρατηρήσουμε και να το καταγράψουμε.

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ για Interamnia, 2 Ιουλίου 2011

Με την ευκαιρία της απόκρυψης αστέρα 10.5 mag από τον αστεροειδή 704-Interamnia στις 2 Ιουλίου, ώρα Ελλ. 23:28 http://www.asteroidoccultation.com/2011_07/0702_704_23857_MapE.gif
θα θέλαμε να ενθαρρύνουμε όλους τους υποψήφιους παρατηρητές, σε όλη την Ελλάδα, να επιχειρήσουν – προαιρετικά – παρατήρηση (πχ οπτική παρατήρηση & χρονομέτρηση διάρκειας ή καταγραφή με CCD).

Στο εργαστήριο θα μπορούσαν να παρουσιαστούν τα αποτελέσματα των παρατηρήσεών μας και, εάν ο χρόνος το επιτρέψει, να γίνει ανάλυση των αποτελεσμάτων μας από τον Απόστολο Χρήστου, με σκοπό την εξαγωγή μαθηματικού μοντέλου για το σχήμα και τις διαστάσεις της Interamnia.

Πληροφορίες για τις προτεινόμενες μεθόδους παρατήρησης στην ιστοσελίδα:
http://www.spartastronomy.gr/index.php/el/sections/occultations/81

Comments are closed